Doğum Borçlanması

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Sigortalıların Borçlanabileceği Süreler” başlıklı 41/1-a maddesinde, 4/a kapsamındaki sigortalı kadının, iki defaya mahsus olmak üzere, doğum tarihinden sonra iki yıllık süreyi geçmemek kaydıyla hizmet akdine istinaden işyerinde çalışmaması ve çocuğunun yaşaması şartıyla talepte bulunulan süreleri, kendilerinin veya hak sahiplerinin yazılı talepte bulunmaları ve talep tarihindeki prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında olmak üzere, kendilerince belirlenerek günlük kazancın % 32'si üzerinden hesaplanacak primlerini borcun tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde ödemeleri şartı ile borçlandırılarak, borçlandırılan sürelerin sigortalılıklarına sayılacağı bildirilmiştir.

Doğum borçlanmasına ilişkin düzenlemenin amacı, doğum nedeniyle bir süre çalışma hayatından uzak kalan sigortalı kadının, çalışamadığı döneme ilişkin uzun vadeli sigorta kolları konusundaki mağduriyetini gidermektir. Özellikle sigortalılık süresini ve yaşını doldurduğu halde prim ödeme gün sayıları eksik olan kadın sigortalıların doğum borçlanması yaparak prim ödeme gün sayılarını tamamlamaları menfaatlerine olacaktır. İki doğum borçlanması yapma imkanı olan kadın sigortalı 1440 gün prim gün sayısı kazanabilecektir.

Doğum borçlanmasını sadece 4/a (SSK) kapsamında çalışması olan kadın sigortalılar yapabilir. Ekleyelim ki, çırak ya da stajyer olarak çalışması nedeniyle tescil edilmiş ve adına kısa vadeli sigorta kolları primi ödenmiş olan kadın sigortalılar da doğum borçlanması yapabilmektedir. Ancak tescil edilmiş olmakla birlikte adlarına kısa ya da uzun vadeli sigorta kollarına ilişkin prim ödemesi bulunmayan kadın sigortalıların borçlanma talepleri kabul edilmemektedir.

Kadın sigortalılar doğum nedeniyle çalışamadıkları, en fazla iki defa olmak üzere, ikişer yıllık süreleri borçlanabilmektedirler. Sigortalı kadının doğum borçlanması yapabilmek için doğumdan önce 4/a (SSK) kapsamında tescil edilmiş olması ve adına kısa ya da uzun vadeli sigorta kolları yönünden prim ödenmiş olması yeterli sayılmaktadır.

Doğum borçlanması talebinde bulunan kadın sigortalının doğum yaptığı tarihten sonra adına primi ödenmiş süreler borçlanma hesabında dikkate alınmamakta, doğum borçlanması yapılacak sürede çocuğun vefat etmesi halinde ise vefat tarihine kadar olan süreler borçlandırılmaktadır. İlk doğumunu yaptıktan sonra iki yıl dolmadan ikinci doğumunu yapan kadın sigortalı, ilk doğumdan ikinci doğuma kadar geçen süre ile ikinci doğum için borçlanabileceği iki yıllık sürenin toplamı kadar geçen süreyi borçlanabilecektir.

Kadın sigortalı 4/a (SSK) kapsamında ilk işe girişinden önce yaptığı doğumlar için borçlanma yapamayacak, sadece ilk işe girdiği tarihten sonra yaptığı doğumlar için borçlanma yapabilecektir. Örneğin, 17/05/1993 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamında çalışmaya başlayan sigortalı (A)’nın 31/12/1995 tarihinde zorunlu sigortalılığı sona ermiştir. Sigortalı (A), 09/09/1990 ve 20/10/1997 tarihlerinde doğum yapmış olup sigortalı çalışmaya başladığı tarihten sonra 20/10/1997 tarihinde yapmış olduğu doğumu müracaatı halinde borçlanabilecek, tescil tarihinden önce 09/09/1990 tarihinde yapmış olduğu doğum borçlanma kapsamında değerlendirilmeyecektir.

5510 sayılı Kanunun 4/a kapsamındaki kadın sigortalıların, iş kanunları gereğince kullandıkları ücretsiz doğum ya da analık izin süreleri, işyerinden alacakları belgelerle birlikte Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurmaları halinde borçlandırılmaktadır.

Önemle belirtelim ki, borçlanma yapılacak doğumdan önceki son çalışmanın 4/a kapsamında gerçekleşmiş olması gerekmektedir. Bir başka ifadeyle, sigortalının 4/a (SSK) kapsamındaki sigortalılığı sona erdikten sonra 4/b (Bağ-Kur) ve 4/c (Devlet Memuru) kapsamında çalışmaya başlaması ve bu çalışmalardan sonra doğum yapması halinde bu süreleri borçlanması mümkün olmayacaktır.

Doğum borçlanmasında borçlanılan süre karşılığında ödenecek tutar, sigorta primine esas kazanç alt ve üst sınırlan arasında olmak üzere sigortalı veya hak sahiplerince belirlenecek günlük kazan­cın %32’si üzerinden hesaplanacaktır. Buna göre 01.01.2014-30.06.2014 dönemi arasında doğum borçlanması günlük 11,424._ TL ile 74,256._ TL arasında istenilen tutar üzerinden yapılabilecektir.

Bu şekilde hesaplanan borç ilgiliye tebliğ edilmekte, tebliğ edilen borcun tebliğ ta­rihinden itibaren 1 ay içinde ödenmesi gerekmektedir. Bir ay içerisinde bor­cun ödenmemesi halinde borçlanma işlemi iptal edilmiş sayılmakta ve yeniden başvuru yapılması gerekmektedir. Ünite tarafından hesaplanarak tebliğ edilen borcun bir kıs­mının ödenmesi durumunda ise ödenen miktarla orantılı süre geçerli sayılmaktadır.

Borçlanma primi ödendikten sonra borçlandırılan süre ilgili kişinin hizmetine eklenir. Eğer borçlanma priminin tamamı ödenmemiş, kısmi ödeme yapılmışsa, bu durumda ödenen prim kaç günlük süreye denk geliyorsa, o kadar süre hizmete eklenmektedir.

Doğum borçlanması için başvurunun, sigortalının en son çalışmasının geçtiği sosyal güvenlik il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezine yapılması gerekmektedir.

Dr. Cahit EVCİL

drcahit@mgdtv.com