Sağlık Kayıtları

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun amacı, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemektir. Bu amaçla kanun işverenlere birçok yükümlülükler yüklemiştir. Bunlardan bir tanesi de çalışanların sağlık kayıtları ile ilgilidir.

Kanuna göre işveren, çalışanların işyerinde maruz kalacakları sağlık ve güvenlik risklerini dikkate alarak sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlamak zorundadır. Çalışanlar işe girişlerinde, iş değişikliğinde, iş kazası, meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalarından sonra işe dönüşlerinde talep etmeleri halinde ve işin devamı süresince, çalışanın ve işin niteliği ile işyerinin tehlike sınıfına göre Bakanlıkça belirlenen düzenli aralıklarla sağlık muayenelerine tabi tutulacaklardır. Kanuna göre, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde çalışacaklar, yapacakları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz. Kanun kapsamında alınması gereken sağlık raporları, işyeri sağlık ve güvenlik biriminde veya hizmet alınan ortak sağlık ve güvenlik biriminde görevli olan işyeri hekiminden alınacaktır.

20.07.2013 tarih ve 28713 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “İşyeri Hekimi Ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk veEğitimleri Hakkında Yönetmelik”te tehlike sınıflarına göre “çalışanların kişisel özellikleri, işyerinin tehlike sınıfı ve işin niteliği öncelikli olarak göz önünde bulundurularak uluslararası standartlar ile işyerinde yapılan risk değerlendirmesi sonuçları doğrultusunda;

a) Az tehlikeli sınıftaki işyerlerinde en geç beş yılda bir,

b) Tehlikeli sınıftaki işyerlerinde en geç üç yılda bir,

c) Çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde en geç yılda bir,

defa olmak üzere periyodik muayene tekrarlanır. Ancak işyeri hekiminin gerek görmesi halinde bu süreler kısaltılır” denilmek suretiyle periyodik muayene süreleri genel olarak belirtilmiştir.

Çalışanların sağlık kayıt ve belgelerinin ne kadar süre ile saklanacağına ilişkin hususlar ise İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği’nde belirtilmiştir. Buna göre çalışanların kişisel sağlık dosyalarını işten ayrılma tarihinden itibaren en az 15 yıl süreyle saklamakla yükümlüdür. Çalışanın işyerinden ayrılarak başka bir işyerinde çalışmaya başlaması halinde, yeni işveren çalışanın kişisel sağlık dosyasını yazılı olarak talep edecek, önceki işveren de dosyanın bir örneğini onaylayarak bir ay içerisinde gönderecektir. Önemle belirtelim ki, sağlık kayıtlarının 15 yıllık saklama süresi asgari süre olup bazı tehlikeli işlerde bu süre 40 yıla kadar çıkabilmektedir. Örneğin, Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmeliğe göre, bu işlerde çalışanların sağlık kayıtları asbest tozuna maruziyetinin sona ermesinden sonra 40 yıl süreyle saklanmak zorundadır.

Bu konuda işverene verilen önemli bir görev de işe giriş ve periyodik sağlık muayenesi sonuçları, iş kazaları ile meslek hastalıkları kayıtlarının, işyerindeki kişisel sağlık dosyalarında gizlilik ilkesine uyularak saklanmasıdır. Kanaatimize göre, gizliliğe uyulmaması neticesinde bu konuda zarara uğrayan işçinin işverenden tazminat isteme hakkı doğabilecektir.

İşveren, sağlık gözetimini yerine getirmemesi halinde, idari para cezası ile de karşı karşıya kalabilecektir. 6331 sayılı Kanunun 26/1-f maddesine göre çalışanlara sağlık gözetimi yaptırmayan, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde çalışacaklar için sağlık raporu almayan işverene her çalışan için 1.120._ TL idari para cezası uygulanabilecektir.

6331 sayılı Kanuna göre işverenin önemli yükümlülüklerinden biri de işe uygun kişiyi istihdam etmektir. İşe uygun kişiyi istihdam etmek için de, işçiyi sağlık muayenesinden geçirilmek, önceki yıllara ait sağlık kayıtlarını incelemek suretiyle kişinin yaşına, cinsiyetine, eğitimine, mesleki tecrübesine ve sağlığına uygun işin belirlenmesi gerekmektedir.

Ekleyelim ki, işveren, işyerinde sağlık ve güvenliklerini etkilediği bilinen ya da etkilemesi muhtemel olan konular hakkında çalışanlarını bilgilendirmekle de yükümlüdür. Bu yükümlülük yerine getirilmez ve iş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa, işçi 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24/I-a maddesi gereği iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilecek, gerekli koşulların oluşması halinde kıdem tazminatına da hak kazanabilecektir.

Sonuç olarak, kişinin sağlık kayıtları gerek işe alım sürecinde, gerekse istihdam sürecinde işverene ışık tutacak olup işçinin eski işvereninden bu kayıtların yazı ile talep edilerek karar alma sürecinde bu kayıtların da dikkate alınması gerekmektedir. Önemle belirtmek gerekir ki, çalışanın sağlık bilgilerinin gizliliğinden işveren sorumlu olup bu sorumluk çerçevesinde herhangi bir yaptırıma maruz kalmaması için çalışanın sağlık bilgilerini alıp gönderirken bu gizliliğe önem göstermesi, örneğin gönderdiği yazıya ek bir zarfa sağlık belgelerini koyması, zarfa ve kayıtların üzerine “gizli” ibareli kaşe basması ve gönderdiği tüm sağlık kayıt ve belgelerini onaylaması uygun olacaktır.