Hafta Tatili

İş Kanununun kapsamına giren işyerlerinde, işçilere tatil gününden önce kanununun 63. maddesine göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde hafta tatili olarak adlandırılan kesinti­siz en az yirmi dört saat dinlenme verilmesi gerekmektedir. Bu  dinlenmeye  hafta tatili  denilir.

Hafta tatili genellikle pazar günü olarak uygulanmaktadır. Ancak pazar günleri çalışılan  işyerleri için hafta içinde başka bir günün hafta tatili olarak uygulanması gerekmektedir. Bu durumda işçinin pazar günü çalışmasının, diğer iş günlerin­deki çalışmasından herhangi bir farkı bulunmamaktadır. Pazar günü çalı­şan işçilerin hafta arasında tatil yapması durumunda, işçilerin  tatil  yaptığı gün hafta tatili sayılmaktadır.

Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik gereğince sürekli çalışılması zorunlu işyerlerinde postalar halinde çalıştırılan işçilere haftanın bir gününde 24 saatten az olmamak üzere ve nöbetleşme yolu ile hafta tatili verilmesi zorunlu tutulmaktadır. Burada da iznin belirli bir gün olmasında zorunluluk bulunmamakta ve Pazar günü çalışan işçilere haftanın bir başka günü dönüşümlü olarak hafta tatili verilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

İşçinin hafta tatili gününde çalıştırılması halinde, bu çalışma ile haftalık çalışma süresi aşılıyor ise, hafta tatilinde yapılan çalışma için fazla çalışma hükümle­ri de uygulanacaktır.

İş Kanununun 46/III. maddesi gereğince, hafta tatili ücretine hak kazanmak bakımından   aşağıdaki günlerin çalışılmış gibi hesaba katılması gerekmektedir.

 a. Çalışmadığı halde kanunen çalışma süresinden sayılan zamanlar ile günlük ücret ödenen veya ödenmeyen kanundan veya sözleşmeden doğan tatil günleri,

 b. Evlenmelerde üç güne kadar, ana veya babanın, eşin, kardeş veya çocukların ölümünde üç güne kadar verilmesi gereken izin süreleri,        

 c. Bir haftalık süre içinde kalmak üzere işveren tarafından verilen diğer izinler ile hekim raporuyla verilen hastalık ve dinlenme izinler.

İşyerinde işin bir haftadan fazla bir süre ile tatil edilmesini gerektiren zorlayıcı sebebin ortaya çıkması durumunda çalışılmayan bu günler için işçilere ödenen yarım ücretin, hafta tatili günü için de ödenmesi gerekmektedir. Aynı şekilde, zorlayıcı ve ekonomik bir sebep olmadan, işyerindeki çalışmanın haftanın bir veya birkaç gününde işveren tarafından tatil edilmesi halinde, haftanın çalışılmayan günlerinin ücretli hafta tatiline hak kazanmak için çalışılması gereken altı günün hesaplanmasında dikkate alınması gerekmektedir.

İşçinin hafta tatili ücreti, çalıştığı günlere göre bir güne düşen yevmiyesidir. İş Kanununun 46. maddesinde düzenlenen bu ücrete hafta tatili ücreti adı verilmektedir. İşçinin hafta tatili ücretine hak kazanabilmesi için işçinin tatilden önceki işgünlerinde günlük çalışma sürelerine uygun olarak çalışmış olması gerekmektedir.    

Hafta tatili ücreti, işçinin asıl (çıplak) ücreti esas alınarak hesaplanır. Bu  nedenle, fazla çalışma karşılığı olarak verilen ücretler, primler ve sosyal yardımlar tatil ücretinin hesabında dikkate  alınmaz.     

Yüzde usulü ücretin uygulandığı işyerlerinde hafta tatili ücreti işve­ren tarafından işçiye ödenir. Parça başına, akort, götürü veya  yüzde usulü ile çalışan işçilerin tatil günü ücreti, ödeme döneminde ka­zandığı ücretin aynı süre içinde çalıştığı günlere bölünmesi suretiyle he­saplanır. Hafta tatili ücreti, işçi saat başına ücret alıyorsa bu ücret yedi buçuk ile çarpılarak, haftalık ücret alıyorsa çalıştığı günlere bölünerek belirlenir.

 İşçilere geçici iş görmezlik ödeneği verilmesi gerektiği zamanlarda geçici iş göremezlik süresine rastlayan ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatilleri, ödeme yapılan kurum veya sandıklar tarafından geçici iş göremezlik hesabı üzerinden ödenmesi gerekmektedir.

Hafta tatilinde çalışan işçinin ücreti, hafta tatilinden önce 45 saatlik genel çalışma süresinin tamamlanmış olması koşuluyla, çalışılan her saat için normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının % 50 arttırılması suretiyle, yani işçinin normal günlük ücretinden % 150 zamlı olarak ödenecektir.  Daha açık anlatımla, hafta tatilinde çalışan işçi iki buçuk günlük ücrete hak kazanmaktadır. Aylık ücretle çalışan işçilerin, hafta tatilinde çalıştırılmaları durumunda aylık ücretleri otuza bölünerek bir günlük ücretleri bulunduktan sonra bu ücret  %50 artırılmak suretiyle fazla çalışma ücreti hesaplanır.

Dr. Cahit EVCİL

drcahit@mgdtv.com