Torba Kanun

Toplumun büyük bir kesimini ilgilendiren ayrıntı düzenlemelerin yapıldığı ve bu nedenle uzun zamandır beklenen 6552 sayılı Torba Kanun 11.09.2014 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. 6552 sayılı Kanun, birçok kanunda değişlik yapmıştır. Bu yazımızda torba kanun ile 4857 sayılı İş Kanunu’nda yapılan değişiklikleri irdeleyeceğiz.

Muvazaa Raporlarına İtiraz Süresi Uzatıldı

İş Kanununun 3/2. maddesinde tescili yapılan alt işverenlere ait belgelerin gerektiğinde iş müfettişlerince inceleneceği, inceleme sonucunda muvazaalı işlemin tespiti halinde, bu tespite ilişkin gerekçeli müfettiş raporunun işverene tebliğ edileceği ve rapora karşı tebliğ tarihinden itibaren altı işgünü içinde işverenlerce yetkili iş mahkemesine itiraz edileceği belirtilmekteydi. Torba yasayla kanun maddesinde geçen altı işgünü “otuz işgünü” olarak değiştirilmiştir. Ayrıca mevcut düzenlemede iş mahkemesine yapılan itiraz üzerine Yargıtay yolu kapalı iken torba yasayla kanunun 3/2. maddesinin 5. cümlesi “İtiraz üzerine görülecek olan dava basit yargılama usulüne göre dört ay içinde sonuçlandırılır. Mahkemece verilen kararın temyizi hâlinde Yargıtay altı ay içinde kesin olarak karar verir. Kamu idarelerince bu raporlara karşı yetkili iş mahkemelerine itiraz edilmesi ve mahkeme kararlarına karşı diğer kanun yollarına başvurulması zorunludur.” şeklinde değiştirilerek muvazaa raporlarına karşı Yargıtay yolu açılmıştır.

İşverenler Alt İşverenleri Daha Sıkı Takip Edecek

Torba Kanun ile asıl işveren alt işveren ilişkilerinde asıl işverene önemli yükümlülükler yüklenmiştir. Buna göre; işverenler, alt işverene iş vermeleri hâlinde, bunların işçilerinin ücretlerinin ödenip ödenmediğini işçinin başvurusu üzerine veya aylık olarak re’sen kontrol etmekle ve varsa ödenmeyen ücretleri hak edişlerinden keserek işçilerin banka hesabına yatırmakla yükümlü tutulmuştur.

Yer Altı İşçilerinin İş Güvencesinden Yararlanmaları Kolaylaştırıldı

Torba kanunda Soma faciasından sonra madencilerle ilgili bir takım düzenlemelerin yapılacağı beklentisi doğdu. Bu beklentilerin tümü torba kanunda karşılanmasa da kanunda madencilere ilişkin oldukça önemli değişiklikler yapıldı. Yer altı işlerde çalışan işçilere ilişkin düzenlemelerden ilki bu kişilerin iş güvencesi hükümlerinden yararlanmalarının kolaylaştırılmasıdır. Buna göre iş güvencesi hükümlerinden yararlanma konusunda işçilerde aranan en az 6 ay kıdem şartı yer altı işlerinde kaldırılmıştır. Buna göre yer altı işlerde çalışan işçi işe girdiği günden itibaren iş güvencesi hükümlerinden yararlanacak; işten çıkarılmak istendiğinde bu hususun işçiye yazılı olarak bildirilmesi ve geçerli neden belirtilmesi gerekecektir.

Yer Altı İşlerde Çalışma Koşulları İyileştirilmiştir

Torba Kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte yer altında maden işlerinde çalışan işçilere fazla çalışma yaptırılamayacaktır.

Yer altında çalışan işçilerin yer altındaki haftalık çalışma saati otuz altı saat, günlük çalışma süresi altı saat olarak azaltılmış; haftalık otuz altı saati aşan her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının “yüzde yüzden az olmamak üzere” arttırılması suretiyle ödeneceği kararlaştırılmıştır. Buna göre maden işyerlerinde çalışma koşullarında önemli iyileştirilmelerin yapıldığını söylemek mümkündür.

Yer Altı İşlerinde Çalışanlar Daha Çok Dinlendirilecek

Torba Kanuna göre yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri dörder gün arttırılarak uygulanacaktır.

Buna göre yer altı işlerinde işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi;

a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara 18 günden,

b) Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara 24 günden,

c) Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara 30 günden,

az olamayacaktır. Ekleyelim ki bireysel veya toplu iş sözleşmesiyle bu sürelerin arttırılması da mümkündür.

Asıl İşverenlerin Yükümlülükleri Artıyor

Torba kanuna göre, alt işveren işçilerinden, alt işvereni değiştiği hâlde aynı işyerinde çalışmaya devam edenlerin yıllık ücretli izin süresi, aynı işyerinde çalıştıkları süreler dikkate alınarak hesaplanacaktır.

Ayrıca asıl işveren, alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin hak kazandıkları yıllık ücretli izin sürelerinin kullanılıp kullanılmadığını kontrol etmek ve ilgili yıl içinde kullanılmasını sağlamakla, alt işveren ise tutmak zorunda olduğu izin kayıt belgesinin bir örneğini asıl işverene vermekle yükümlü kılınmıştır.

Yer Altında Çalışan İşçiler Daha Fazla Kazanacak

Torba kanun ile 3213 sayılı Maden Kanununa eklenen madde ile 4. Grup madenlerden “Linyit” ve “Taşkömürü” çıkarılan işyerlerinde, yer altında çalışan işçilere ödenecek ücret miktarı 4857 sayılı Kanunun 39 uncu maddesi uyarınca belirlenen asgari ücretin iki katından az olamayacaktır.

Görüleceği üzere torba kanun ile asıl işveren alt işveren ilişkilerine ve yer altı işlerinde çalışanların çalışma koşullarına ilişkin önemli düzenlemeler yapılmış; bu işlerde çalışan işçilere önemli haklar sağlanmıştır.

Sonraki yazımızda torba kanununun sosyal güvenlik mevzuatına ilişkin düzenlemelerine yer vereceğiz.

Dr. Cahit EVCİL

drcahit@mgdtv.com