İsteğe Bağlı Sigorta

Türkiye'de ikamet edenler ile Türkiye’de ikamet etmekte iken sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerdeki Türk vatandaşlarından;

• 5510 sayılı Kanuna tabi zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmayan,

• Sigortalı olarak çalışmakla birlikte ay içerisinde 30 günden az çalışan ya da tam gün çalışmayanlar,

• Kendi sigortalılıkları nedeniyle Türkiye’de sosyal güvenlik kanunlarına göre malullük ve yaşlılık aylığı almayanlar,

• 18 yaşını dolduranlar

isteğe bağlı sigortalı olabilmektedir.

Ancak ülkemiz ile uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinden isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunanlardan Türkiye’de ikamet şartı aranmamaktadır.

İlk defa isteğe bağlı sigortalı olmak isteyenlerin örneği Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği ekinde yer alan “İsteğe Bağlı Sigorta Giriş Bildirgesi” ile ikametgahlarının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüklerine/sosyal güvenlik merkezlerine başvurmaları gerekmektedir. Tekrar isteğe bağlı sigortalı olmak isteyen sigortalıların ise talep dilekçesi ile müracaatları yeterlidir.

İsteğe bağlı sigortalılık, müracaatın Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarına intikal ettiği tarihi takip eden günden itibaren başlamaktadır. Ancak, isteğe bağlı sigortanın başladığı tarihten itibaren, aynı zamanda Kanunun 4 üncü maddesine göre sigortalı olmayı gerektirecek çalışması bulunduğu tespit edilenlerin isteğe bağlı sigortalılıkları, Kanuna tabi sigortalılıklarının sona erdiği tarihi takip eden günden başlatılmaktadır. Bu sigortalılar zorunlu sigortalılıkla çakışan sürede isteğe bağlı sigorta primi ödenmişlerse, bu süreye ilişkin ödedikleri isteğe bağlı sigorta primleri talepleri halinde iade veya doğacak borçlarına mahsup edilmektedir.

İsteğe bağlı sigorta primi prime esas kazancın alt sınırı ile üst sınırı arasında, sigortalı tarafından belirlenen prime esas aylık kazancın % 32'sidir. Bunun % 20'si malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi, % 12'si genel sağlık sigortası primidir. İsteğe bağlı sigortalı olanlar, bakmakla yükümlü olunan kişi olsalar dahi, genel sağlık sigortalısı sayılmakta ve genel sağlık sigortası primini de ödemekle yükümlüdürler. Buna göre 01.01.2014-30.06.2014 dönemi için 342,72._ ile 2.227,68._ TL arasında olmak üzere, sigortalı tarafından, ödenecek prim tutarı belirlenecektir.

İsteğe bağlı sigortalılardan, zorunlu sigortalılık nedeniyle prim borcunun bulunması halinde, isteğe bağlı sigortaya tabi ödenen primler öncelikle zorunlu sigortalılık nedeniyle Kuruma olan borçlarına mahsup edilmektedir.

Önemle belirtelim ki, ait olduğu ayın primini en geç 12 ay içinde ödemeyen sigortalının o aya ait primini ödeme imkanı ortadan kalkmaktadır. Buna göre sigortalının 12 ay geçmedikçe diğer aylara ait primlerini gecikme zammı ile ödenmesi imkanı bulunmaktadır.

İsteğe bağlı sigortalılık;

• İsteğe bağlı sigortalılığını sona erdirme talebinde bulunanların, primi ödenmiş son günü takip eden günden,

• Aylık talebinde bulunanların, aylığa hak kazanmış olmak şartıyla talep tarihinden,

• Ölen sigortalının ölüm tarihinden,

• Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında çalışmaya başlanılan tarihin bir gün öncesinden

itibaren sona ermektedir.

Son olarak belirtelim ki, sigortalıların 01/10/2008 tarihinden sonra isteğe bağlı sigorta primi ödenmiş süreleri 5510 sayılı Kanunun 4/b maddesi kapsamında sigortalılık süresi olarak kabul edilmektedir. Ancak ay içerisinde kanunun 4/a maddesi kapsamında 30 günden az çalışması bulunanlardan (kısmi süreli çalışanlar) aylık çalışma süresini isteğe bağlı sigorta primi ödemek suretiyle 30 güne tamamlayanlar ile kanunun 5/1-g maddesine tabi olanların (yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri) bu süreleri 4/a kapsamında sigortalılık süresi olarak değerlendirilmektedir.

Dr. Cahit EVCİL

drcahit@mgdtv.com